رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در نشست کابینه خود با اشاره به تحولات اخیر در شمال سوریه، به نیروهای کرد سوریه دموکرات (قسد) هشدار جدی داد و تأکید کرد هر کس بخواهد توافقات اخیر را بر هم بزند، «زیر آوار آن باقی خواهد ماند». این اظهارات در واکنش به توافقنامه جامع امضا شده بین گروههای کرد و رژیم ابو محمد جولانی مطرح شد که از روز گذشته اجرایی شده است.
جزئیات هشدار اردوغان: تأکید بر حفظ توافقات و یکپارچگی سوریه
اردوغان در تشریح موضع ترکیه گفت: «توافقات اخیر در سوریه صفحه جدیدی را در برابر ملت این کشور باز کرده است.» وی خطاب به نیروهای قسد هشدار داد: «هر کس بخواهد این توافقات را از بین ببرد زیر آوار آن باقی خواهد ماند.»
رئیسجمهور ترکیه حل مسالمتآمیز بحران شمال سوریه را یک اولویت دانست و افزود: «حل مشکل شمال سوریه بدون خونریزی مهم است. باید یک ارتش، یک دولت و یک حاکمیت در سوریه یکپارچه وجود داشته باشد.» وی با بیان این دیدگاه اعلام کرد: «بر اساس همین دیدگاه ما از توافقات حاصله میان دولت سوریه و به اصطلاح نیروهای قسد طی ماه گذشته استقبال میکنیم.»
موضع ترکیه در برابر بازیگران بحرانساز
اردوغان در ادامه با اشاره به بازیگران مخالف ثبات در سوریه تأکید کرد: «ترکیه در برابر کسانی که با خون مردم تجارت کرده و به دنبال شعلهور کردن درگیریها هستند میایستد.» این سخن میتواند هم اشارهای به گروههای تروریستی و هم به قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای باشد که به زعم آنکارا در پی تشدید تنش در سوریه هستند.
زمینه توافق اخیر: پیمان میان کردها و رژیم جولانی
همانطور که در گزارش اشاره شده، «توافقنامه جامع» امضا شده بین نیروهای کرد سوریه و رژیم ابو محمد جولانی (ائتلاف جبهه النصره) که روز جمعه به دست آمده، از روز گذشته رسماً اجرایی شده است. این توافق میتواند معادلات امنیتی و سیاسی در شمال سوریه را دستخوش تغییر کند.
تحلیل: تغییر تاکتیک یا تداوم استراتژی ترکیه در سوریه؟
هشدار اردوغان به نیروهای قسد را میتوان در چارچوب استراتژی بلندمدت ترکیه در قبال سوریه تحلیل کرد. آنکارا همواره قسد را شاخه سوریهای حزب کارگران کردستان (PKK) دانسته و آن را یک تهدید امنیتی برای خود تلقی میکند. با این حال، اظهارات اخیر اردوغان نشان میدهد که ترکیه:
۱. توافق اخیر بین کردها و جولانی را به عنوان یک واقعیت جدید میپذیرد.
۲. بر حفظ تمامیت ارضی سوریه و تشکیل دولت متمرکز تأکید دارد.
۳. خواهان حل سیاسی بدون درگیری بیشتر در شمال سوریه است.
۴. آماده مقابله با هرگونه تلاش برای نقض توافقات است.
چشمانداز: آزمون تعهدات در میدان عمل
سخنان اردوغان در عین حال که حاوی تهدید علیه قسد است، نشاندهنده تمایل به کاهش تنش و جلوگیری از درگیری جدید نیز هست. موفقیت این رویکرد به عوامل متعددی بستگی دارد:
- واکنش نیروهای قسد و متحدان آنها به این هشدارها
- تعهد واقعی گروههای درگیر به توافقنامه جامع
- موضع دولت سوریه و نحوه تعامل دمشق با این تحولات
- نقش قدرتهای بینالمللی مانند روسیه و آمریکا در تثبیت یا تضعیف توافقات
اگر توافقنامه جامع به طور پایدار اجرایی شود، میتواند گامی به سوی تثبیت نسبی در شمال سوریه باشد. اما اگر یکی از طرفین یا بازیگران ثالث آن را نقض کنند، احتمال تشدید درگیری و حتی مداخله نظامی ترکیه وجود خواهد داشت. هشدار صریح اردوغان به نیروهای قسد نشان میدهد که آنکارا تحولات میدان را با دقت رصد کرده و برای سناریوهای مختلف آماده است.
محمدرضا صبوری، از روزنامهنگاران باسابقه و متعهد در تیم تحریریه مجله خبری است. او با سالها تجربه در عرصه رسانه، به عنوان یک تحلیلگر و گزارشگر قابل اعتماد شناخته میشود. صبوری به دلیل دقت، دانش و تخصص خود در پوشش اخبار مهم، به یکی از ستونهای اصلی تیم تبدیل شده است.